Modern Yatırım Zekatı — Tek Cümlelik Özet
Hisse senedi, kripto para (Bitcoin, Ethereum vb.), yatırım fonu, ticari stok ve kıymetli emtia ticaret malı hükmündedir; nisab üstünde tutulan varlığın piyasa değerinin %2.5'i zekata tabidir. AAOIFI (Bahreyn) ve Diyanet 2026 İlmihali bu yaklaşımı standart kabul eder.
Hangi Varlık Türü Zekata Nasıl Tabi?
| Varlık Türü | Niyet | Hesaplama | Oran |
|---|---|---|---|
| 📈 Hisse Senedi | Ticari (kısa vade) | Tüm piyasa değeri | 2.5% |
| 📈 Hisse Senedi | Yatırım (uzun vade) | Şirket nakit+alacak kısmı (AAOIFI) | 2.5% |
| ₿ Kripto Para | Tüm tutuş | Piyasa değeri | 2.5% |
| 📊 Yatırım Fonu / ETF | İçerik bazlı | Hisse / sukuk / kıymetli maden ayrımı | 2.5% |
| 📦 Ticari Stok | Satılık | Yıl sonu piyasa değeri | 2.5% |
| 🏠 Yatırım Gayrimenkul | Kira getirisi | Yıllık kira fonu | 2.5% |
| 🏗️ GYO Hissesi | Kira + sermaye | Sadece kira gelir kısmı | 2.5% |
Hisse Senedi Zekatı — Detaylı Yöntemler
Ticari Yaklaşım (kısa vade)
Bir hisseyi günlük/haftalık alım-satım için tutuyorsanız ticari mal hükmündedir.
- • Hesap: Toplam piyasa değeri × 0.025
- • Örnek: 100.000 ₺ hisse → 2.500 ₺ zekat
- • En kolay ve ihtiyatlı yöntem
Yatırım Yaklaşımı (uzun vade)
Temettü amaçlı uzun vadeli tutuyorsanız AAOIFI standardı uygulanır.
- • Hesap: Şirketin (nakit + alacak + ticari stok) ÷ piyasa değeri × hisse değeri × 0.025
- • Örnek: 100.000 ₺ hisse, %40 zekat-tabi varlık → 1.000 ₺ zekat
- • Daha hassas ama hesabı zor
Pratik tavsiye: Küçük yatırımcılar için ticari yaklaşım (toplam değer × %2.5) hem kolay hem fıkhi açıdan ihtiyatlıdır. Profesyonel yatırımcılar AAOIFI'ye danışabilir.
Kripto Para Zekatı
Çağdaş İslam fıkıh otoriteleri (AAOIFI, IIFA — İslam Fıkıh Akademisi, Diyanet İşleri Başkanlığı) Bitcoin, Ethereum, Solana, Cardano gibi kripto paraları ticaret malı (ʿarz at-tijāra) hükmünde değerlendirir. Bu nedenle zekat hesabı klasik ticaret malı kuralları uygulanır:
- • Toplam kripto portföyünüzün zekat hesap günündeki piyasa değeri alınır.
- • Bu değer nisab eşiğini aşıyorsa (gümüş nisabı = ~26.000 ₺ Hanefi'de) zekat farzdır.
- • Toplam değerin %2.5'i zekat olarak verilir.
- • Stake edilen kripto da hesaba dahildir (yatırım maksadıyla tutulduğu için).
- • NFT'ler ticari amaçla tutuluyorsa ticaret malı, koleksiyon ise zekat dışı (mubah eşya).
⚠️ Helal/haram tartışması: Bazı çağdaş alimler bazı kripto işlemlerinin (özellikle yüksek volatilite, faiz benzeri staking, türev işlemler) haram olduğunu söyler. Bu sayfa zekat hesabı içindir; alım-satım hükümleri ayrı bir tartışma konusudur. Müftünüze danışmanız tavsiye edilir.
Ticari Stok ve Tüccar Zekatı
Esnaf, tüccar ve şirket sahipleri için ticari stok zekatı yıllık olarak hesaplanır. Yıl sonu (zekat yılı) bilanço çıkarılır:
- 1. Tüm ticari stoğun piyasa değeri hesaplanır (alış değil; satıştan beklenen değer).
- 2. Nakit ve banka mevduatı eklenir.
- 3. Tahsil edilebilir alacaklar eklenir.
- 4. Vadesi gelmiş ticari borçlar düşülür.
- 5. Net değer × 0.025 = ticari zekat.
Üretim aletleri (makine, demirbaş) zekat dışıdır — bunlar ticaret malı değil, ticaret aletidir. Ofis mobilyası, tesisat, taşıt zekata tabi değildir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hisse senedi zekatı nasıl hesaplanır?
İki yaklaşım vardır: (1) Ticari amaçla alındıysa (kısa vadeli alım-satım) tüm hissenin piyasa değeri üzerinden %2.5 zekat verilir. (2) Uzun vadeli yatırım için tutuluyorsa (temettü amaçlı), şirketin nakit + alacak + ticari stok kısmından temettü oranında zekat verilir. AAOIFI standardı ve Diyanet 2026 görüşü ikinci yöntemi tavsiye eder.
Kripto para zekatı verilir mi?
Evet. Çağdaş İslam fıkıh akademileri (AAOIFI, IIFA) Bitcoin, Ethereum gibi kripto paraları "ticaret malı" hükmünde değerlendirir. Nisab üstünde tutulan miktarın piyasa değerinin %2.5'i zekata tabidir. Hesaplama günü piyasa kuru kullanılır.
Yatırım fonu ve ETF zekatı?
Yatırım fonu içeriğinin oranına göre hesaplanır. %100 hisse senedi fonu için hisse zekatı kuralları, sukuk veya gayrimenkul fonu için farklı kurallar uygulanır. Kıymetli madenleri (altın, gümüş) içeren fonlar için tam %2.5 verilir.
Ticari stok ve emtia zekatı?
Satılmak üzere tutulan tüm mallar — kumaş, gıda, beyaz eşya, emtia stoku — yıl sonu (zekat yılı) piyasa değeri üzerinden %2.5 zekata tabidir. Üretim için tutulan hammadde zekat dışı; satılmak için bekletilen mamul stok zekata dahildir.
Borsa hisseleri için Diyanet 2026 görüşü?
Diyanet İşleri Başkanlığı 2026 İlmihali, hisse senetleri için "yatırım niyeti" ile "ticari niyet" ayrımını esas alır. Yatırım niyetli (uzun vadeli) hisselerde şirket bilançosundan zekata tabi olan kalemler (nakit, alacak, ticari stok) hisse oranıyla çıkarılarak zekat hesaplanır. Pratikte çoğu küçük yatırımcı için piyasa değeri üzerinden %2.5 vermek hem kolay hem ihtiyatlıdır.
GYO ve gayrimenkul yatırım zekatı?
GYO (Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı) hisse senetleri için kira gelirinin tamamı zekata tabidir; sermaye değeri ise yatırım niyetinde tutuluyorsa zekat dışıdır. Doğrudan kira getiren gayrimenkul: yıllık kira geliri (%2.5) ve birikmiş kira fonu için zekat verilir; gayrimenkul ana değeri zekata tabi değildir (üretim aracı).
Borç ve alacaklar zekat hesabında nasıl?
Borçlar: Vadesi gelmiş borçlar (kredi kartı, ev kirası vb.) toplam varlıktan düşülür. Vadesi gelmemiş uzun vadeli borçlar (ev kredisi) Hanefi'de düşülmez (yıl içindeki anaparası düşülebilir). Alacaklar: Tahsil edilebilirliği yüksek alacaklar matraha eklenir; tahsil edileceği belirsiz olanlar (kötü borç) Hanefi'ye göre tahsil edildikçe zekat verilir.
Zekat Tutarınızı Hesaplayıp Verin
Hisse senedi, kripto ve ticari stok dahil tüm varlıklarınızın zekatını online hesaplayıp ödeyin.
Zekat Hesaplama & Ödeme